مسجد جامع سمنان و مناره‌ی سلجوقی

یکی از قدیمی‌ترین بناهای تاریخی اهل سنت است که در مرکز شهر سمنان واقع شده است.

مسجد جامع سمنان در طول تاریخ از لحاظ مذهبی، فرهنگی و اجتماعی از ارزش و اعتبار زیادی برخوردار بوده‌است.

ساخت این مسجد را به قرون اولیه اسلامی در دوران خلافت راشده نسبت می‌دهند.

صنيع الدوله در كتاب مرآت البلدان در باب این مسجد چنين نوشته است:«گويند در زمان خلافت امير المومنين علي ابن ابيطالب رضی الله عنه آن حضرت امر فرمودند كه از كوفه تا بخارا ۱۰۰۱ مسجد بنا كنند، در حكومت عبدالله بن عمر (رضی الله عنهما)، اعيان سمنان مسجد حاليه ابن بلد را ساختند ولی ابن بنا را چندان عظمتی نبود و به دفعات اشخاص بر بنای اول افزودند.

این بنای تاریخی اهل سنت در دوره سلجوقی، ایلخانی و تیموری گسترش یافته‏‌ است.

هم‌اکنون آثار دوران سلجوقی و تیموری در این مسجد دیده می‌شود.

بر سردر آن کتیبه‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد در دوره‌های صفویه و قاجار تعمیراتی در آن صورت گرفته است.

این مسجد دارای سه در ورودی است و بوسیله یک دالان طولانی به تکیه معروف پهنه راه دارد. سه در دیگر دارای هشتی، دالان و دهلیز هستند. درسردرهای شمالی و شرقی تزئینات مقرنس کاری و گچی و دو گوشواره دو طبقه در طرفین با پشت بغل‌های کاشی‌کاری شکوه هنرهای ایرانی را بیشتر می‌نمایاند.

صحن مسجد به شکل مستطیل به طول ۲۷متر و عرض ۲۵ متر می باشد. شبستان شمالی مسجد جامع مشتمل بر ۱۶ستون مدور و قطور است که بر روی آن طاق های ضربی شبستان استوار گردیده است.

شبستان شرقی که به وسیله در ورودی جنوب شرقی از شبستان جنوبی به وسیله در شمالی از شبستان شمالی جدا می گردد و به همت کیقباد بن ملک شرف الدین سمنانی وزیر امیر تیمور گورکانی ساخته شده است. این شبستان به وسیله هشتی کوچک با طاق گنبدی کم خیز مزین به تزئینات معقلی بسیار زیبا به بازار حضرت راه می یابد.

در گوشه شمال شرقی این شبستان منار سلجوقی به ارتفاع ۲۰/۳۱ متر واقع شده که در اطراف آن نیز کتیبه‌ای با طرح و نقش زیبا از آجر و با خط کوفی تزئین شده است.

بر اساس کتیبه کوفی، این منار بین سال‌های 417 تا 466 در دوره غزنوی بنا شده است.

این مناره قدیمی‌ترین منار جنبان ایران می‌باشد در مرکز این منار محوری چوبی قرار دارد که با تکان دادن آن کل منار حرکت می‌کند.