اثیر اخسیکتی

نام: محمد بن طاهر اخسیکتی

کنیه: ابو الفضل

القاب: اثیر الدین، اثیر اخسیکتی

از شاعران به‌نام اهل سنت در قرن ششم هجری قمری است که در اخسیک واقع در منطقه فرغانه در شمال رود سیحون زاده شد

اثیر اخسیکتی سخنوری را در همان زادگاه خویش آغاز نمود اما با حمله ترکان غز و زوال دولت سنجری و پریشانی خراسان، نواحی شرقی ایران را ترک گفت و به نواحی غرب و شمال غرب ایران روی آورد

وی از شاعران مشهور قرن ششم هجری بوده و از صاحب‌نامان دنیای ادب و شعر فارسی به شمار می‌آید

قصیده‌های وی بس زیبا و متین، و مضامین شعر او کم‌نظیر است شهرت اثیر اخسیکتی بواسطه قصاید اوست

اثیر در غزلهای خود، بر خلاف قصایدش، زبانی روشن و لطیف داشته و این غزلها، اغلب مضامینی عاشقانه و اوزانی نرم و کوتاه دارند

حجم قابل توجهی از اشعار اثیر را رباعیات او تشکیل می‌دهد که شمار آن‌ها به ۵۶۰ رباعی می‌رسد

به نوشته دولتشاه سمرقندی بعضی از ارباب فضل سخن اثیر را بر سخن خاقانی و انوری ترجیح داده‌اند و بعضی دیگر این دعوی را مسلّم نداشته‌اند

اثیر در اواخر عمر از مداحی و ستایشگری شهریاران توبه کرد و در خلخال گوشه نشینی گزیده و به عبادت پرداخت تا در سال 547 – 563 هجری  در همانجا چشم از جهان فرو بست

آثار به جای مانده از اثیر امروزه به شکل «دیوان اثیر اخسیکتی» مشتمل بر قصاید، غزلیات، قطعات، ترجیعات و رباعیات است که برای اولین بار به همت رکن‌الدین همایون فرخ در سال ۱۳۷۷ هجری شمسی به چاپ رسیده است

همچنین دستنویسی از دیوان اثیر که مشتمل بر ۱۲ هزار بیت شعر است، در کتابخانه حکیم علی اوغلو پاشای ترکیه نگهداری می‌شود