خاقانی

نام: بدیل بن علی خاقانی شروانی

القاب: افضل الدین، حسّان العجم

تخلص شعری: خاقانی

در سال ۵۲۰ هجری قمری در شهر شَروان (شیروان) زاده شد

خاقانی تا بیست و پنج سالگی در سایه عمویش کافی‌الدین عمر، که طبیب و فیلسوف بود انواع علوم ادبی و حکمی را فرا گرفت.

وی چندی نیز در خدمت ابوالعلاء گنجه‌ای شاعر بزرگ معاصر خود که در دستگاه شروانشاهان به سر می‌برد، کسب فنون شاعری کرد.

خاقانی از جمله نامدارترین شاعران فارسی‌زبان اهل سنت و بزرگ‌ترین قصیده سرایان تاریخ شعر و ادب فارسی به‌شمار می‌آید

خاقانی نیز مانند بسیاری از شاعران اهل سنت از گزند رافضیان در امان نبوده چنان که این امر را در یکی از رباعی‌هایش آشکار ساخته است:

این رافضیان که امت شیطانند … بی‌دینانند و سخت بی‌ایمانند

از بس که خطا فهم و غلط پیمانند …خاقانی را خارجی می‌دانند

وی به‌خصوص در قصیده، صاحب سبک و از قوت اندیشه و مهارت کم‌نظیری در ترکیب‌سازی و مضمون‌پردازی برخوردار است

توانایی خاقانی در به‌کارگیری معانی و ابتکار مضامین در تمامی قصیده‌های او آشکار است

شاعران بلندپایه‌ای مانند سعدی و حافظ بسیاری از ابداعات و مضامین او را استقبال و تضمین نموده‌اند

دیوان خاقانی از منظر مقام سخنوری و توانایی، از پیچیده‌ترین دیوان‌هاست و به همین سبب، در بین عامه مردم از توجه کمتری برخوردار است

خاقانی در سال ۵۹۵ هجری قمری برابر با ۱۱۹۰ میلادی در تبریز چشم از این دنیا فرو بست

آثار به جای مانده از خاقانی عبارتند

• دیوان وی شامل قصاید، ترجیعات، مقطعات، غزلها و رباعیات
• تحفة العراقین که مثنوی‌ای در سه هزار و دویست بیت است
• منشآت خاقانی که چند نامه از خاقانی است و به بزرگان زمان خود نوشته، و غالباً مملو از کلمات و جملات عربی دشوار و مترادف و گاهی از اشعار خود خاقانی در آن‌ها هست