Home تاریخ جلال الدین خوارزمشاه
تاریخ - سلاطین - ۰۷/۱۰/۱۴۰۲

جلال الدین خوارزمشاه

جلال الدنیا و الدین ابوالمظفر مِنکُبِرنی بن علا الدین محمد، از حاکمان بنام اهل سنت ایران و آخرین پادشاه سلسله‌ خوارزمشاهیان است.

تولد و وفات:

جلال الدین خوارزمی در سال ۵۹۵ هجری قمری چشم به جهان گشود و در ۶۲۸ هجری قمری در دیاربکر دار فانی را وداع گفت.

به قدرت رسیدن جلال الدین خوارزمشاه:

خوارزمشاهیان  در زمان حکومت علاء الدین محمد پدر جلال الدین با سپاه مغول به رهبری چنگیزخان مواجه شدند. در این جنگ علاء الدین محمد مغلوب شد و بالاجبار به جزیره آبسکون در حاشیه دریای خزر رفت و در آنجا پناه گرفت. وی در اینجا بیمار شد و کوتاه مدتی بعد فوت کرد. قبل از درگذشتش پسرانش را فراخواند و جلال الدین را به عنوان ولیعهد خود تعیین نمود.

عمده دوران حکومت جلال الدین خوارزمشاه به جنگ با مغولان، خلیفه و ملکه گرجستان گذشت.

ویژگی‌های ظاهری و اخلاقی جلال الدین خوارزمشاه:

این حاکم اهل سنت شخصی گندم‌گون و تقریباً کوتاه بالا و ترک شکل و ترکی گوی بود که به پارسی هم سخن می‌گفت. شجاعت او زبان زد بود و از تمام لشکر دلیرتر، به خاطر هر چیزی خشمگین نشده و دشنام نمی‌داد و خنده او جز تبسم نبود. سخن بسیار نمی‌گفت و عدل را دوست داشت و بر رعیت مهربان بود. زیر نامه‌های خویش عبدهُ و گاه خادمهُ می‌نوشت و اصرار داشت او را سلطان خطاب نکنند[۱].

شجاعت جلال الدین خوارزمشاه:

جلال الدین بر خلاف پدرش از رویارویی با مغولان هراسان نبود. به گفته ابن اثیر زمانی که پدرش در سمرقند برای فرار از دست لشکریان مغول برنامه‌ریزی می‌کرد، جلال الدین و شهاب الدین خیوقی تأکید داشتند که باید با تمام قوا به رویارویی دشمن شتافت و با آن جنگید.

سلطان جلال الدین خوارزمشاه در عین حال علاوه بر مغولان با پیروان حسن صباح و صلیبیون نیز در جنگ بود. وی در آخرین نبرد خود وارد سرزمین اناتولی گردید و آخلات را تصرف کرد.

ستایش او توسط شعرای گذشته و معاصر:

کمال الدین اسماعیل فرزند جمال الدین عبدالرزاق اصفهانی در هنگام فتح اصفهان بدست جلال الدین خوارزمشاه شعری سرود که بدین شرح می‌باشد:

مژده که خوارزمشاه شهر صفاهان گرفت/ملک عراقین را همچو خراسان گرفت

ماهچه‌ی چتر او قله گردون گشاد/مورچه‌ی تیغ او ملک سلیمان گرف

همچنین در سال ۱۳۳۰ خورشیدی، دکتر مهدی حمیدی شیرازی، چکامه‌ای زیبا به نام «در امواج سند» در ستایش دلاوری و میهن دوستی سلطان جلال الدین خوارزمشاه سرود که در همان سال جایزه نخست مسابقه شعر وطن را به دست آورد.

وفات جلال الدین خوارزمشاه:

جلال الدین در آخرین نبرد خود وارد سرزمین اناتولی گردید و آخلات را تصرف کرد. اما یغما شدن این شهر سبب گردید تا مناسبات میان سلطان جلال الدین خوارزمشاه و سلطان علاء الدین کیقباد سلجوقی تیره شود. همین امر سبب جنگ میان آن دو شد. در سال ۶۲۷ هجری قمری دو سپاه در منطقه یاستی چیمن در ارزینجان رو در روی هم قرار گرفتند. سلطان جلال الدین خوارزمشاه در این نبرد شکست خورد و به دیاربکر گریخت و در یکی از روستاهای کوهستانی این منطقه کشته شد.

[۱] – سیرت جلال الدین مینکبرنی – نوشته شهاب الدین محمد خرندزی زیدری نسوی – صفحه: ۲۸۱

Check Also

محرومیت های سیاسی اهل‌سنت ایران

پس از پیروزی انقلاب قرار بود رنگ و نژاد و زبان و دین امتیاز نباشند و حکومت اسلامی برخاسته …